Sağlık kuruluşlarına göre tıbbi işlem yetkileri ve mevzuat rehberi
Özel sağlık kuruluşu açmayı planlayan yatırımcılar, hekimler ve mevcut sağlık kuruluşlarının yöneticileri için en önemli konulardan biri, hangi tıbbi işlemler hangi kuruluş türünde yapılabilir sorusunun cevabıdır?
Tıp merkezi, poliklinik, muayenehane ve daha önceki mevzuat dönemlerinde kullanılan dal merkezi kavramları birbirinden farklı hukuki çerçevelere sahiptir. Kuruluşun adından, hekim sayısından veya sahip olduğu cihazlardan hareketle bütün tıbbi işlemleri yapabileceği sonucuna varılamaz.
Bir işlemin yapılabilmesi; kuruluşun ruhsatına, faaliyet izin belgesine, ilgili uzmanlık dalına, hekimin mesleki yetkisine, fiziki koşullara, tıbbi cihazlara ve işlem için öngörülen özel şartlara bağlıdır.
Bu rehberde cerrahi ve cerrahi olmayan tıp merkezleri, poliklinikler, dal merkezi statüsündeki kuruluşlar ve muayenehaneler ayrı ayrı ele alınmaktadır.
Mevzuatın temel ilkesi: Bir sağlık kuruluşunda yapılabilecek işlemler, yalnızca tıbbi açıdan uygunlukla değil, kuruluşun hukuken yetkili olmasıyla da belirlenir.

1. Güncel mevzuat: Hangi sağlık kuruluşları kapsama giriyor?
19 Nisan 2025 tarihli ve 32875 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik; tıp merkezlerini, poliklinikleri, fizik tedavi ve rehabilitasyon müesseselerini ve muayenehaneleri kapsamaktadır.
2026 yılında bir sağlık kuruluşunun işlem yetkileri değerlendirilirken öncelikle bu yönetmeliğin güncel hükümleri ve ekleri incelenmelidir.
Resmî mevzuat kaynağı:
Sağlık Bakanlığı – Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik
Yönetmeliğin ilgili ekleri özellikle önemlidir:
- Ek-8: Uzmanlık dallarına göre asgari tıbbi malzeme ve donanım listesi
- Ek-9: Tıp merkezinde yapılabilecek ve yapılamayacak cerrahi işlemler listesi
- Ek-10: Cerrahi müdahaleler için ilgili ünitelerde bulundurulması gereken asgari cihaz ve malzemeler
- Ek-12: Basit test ünitesi ve röntgen hizmetleri
- Ek-13: Muayenehanede yapılamayacak tıbbi işlemlere ilişkin genel prensipler
- Ek-19/A ve Ek-19/B: Fizik tedavi ve rehabilitasyon müessese ve ünitelerine ilişkin asgari kriterler
Bu listeler birlikte değerlendirilmeden yalnızca yönetmelik maddelerinin genel ifadelerine dayanarak kesin işlem yetkisi belirlenmemelidir.
2. Cerrahi olmayan tıp merkezinde yapılabilecek işlemler
Cerrahi olmayan tıp merkezi, cerrahi müdahale birimi kapsamında işlem gerçekleştirmeyen; izin verilen uzmanlık dallarıyla ayakta teşhis ve tedavi hizmeti sunan tıp merkezi olarak değerlendirilebilir.
Burada belirleyici olan, kuruluşun faaliyet izin belgesinde yer alan uzmanlık dalları ve yürürlükteki mevzuatın izin verdiği tıbbi hizmetlerdir.
2.1. Muayene ve klinik değerlendirme
İzinli uzmanlık dalları kapsamında:
- İlk muayene ve kontrol muayeneleri
- Hastalık öyküsünün alınması ve fizik muayene
- Tanı ve tedavi planlaması
- Kronik hastalıkların takibi
- Reçete düzenlenmesi
- Gerekli tetkiklerin planlanması
- Tedavi sonuçlarının değerlendirilmesi
- Uzmanlık alanına uygun klinik değerlendirmeler
2.2. Tanısal incelemeler
Kuruluşun izinleri, cihazları ve personel şartları uygun olduğunda:
- EKG
- Solunum fonksiyon testleri
- EEG ve EMG gibi uzmanlık alanına özgü incelemeler
- Ultrasonografi ve diğer izinli görüntüleme hizmetleri
- Basit test uygulamaları
- İlgili mevzuata uygun numune alma ve tetkik süreçleri
Laboratuvar, radyoloji ve diğer özel tıbbi hizmet birimlerinde ilgili mevzuatın öngördüğü ruhsat veya faaliyet izinleri ayrıca aranabilir. Her tıp merkezinin bütün görüntüleme ve laboratuvar işlemlerini yapabileceği kabul edilmemelidir.
2.3. Cerrahi olmayan tedavi uygulamaları
İlgili uzmanlık dalı ve uygulama koşulları çerçevesinde:
- İlaç ve enjeksiyon uygulamaları
- Pansuman ve yara bakımı
- Uygun kapsamlı basit tıbbi girişimler
- Fizik tedavi ve rehabilitasyon uygulamaları
- İlgili izinler kapsamında cihaz destekli tedaviler
- Dermatolojik değerlendirme ve tedavi uygulamaları
Bu liste genel bir örnek listesidir. Her işlemin kendi mevzuat ve teknik koşulları ayrıca değerlendirilmelidir.
2.4. Estetik ve kozmetik amaçlı uygulamalar
Yönetmeliğin 6. maddesinin 10. fıkrasında, belirli fiziki şartlar ve asgari tıbbi donanım sağlandığında tıp merkezi, poliklinik ve muayenehanede hekimlerin eğitim müfredatları veya sertifikayla edindikleri yetkinlikleri kapsamında ve kuruluşta izin verilen tıbbi uygulamalar çerçevesinde estetik ve kozmetik amaçlı sağlık hizmetleri sunulabileceği düzenlenmiştir.
Ancak bu hüküm, her estetik işlemin her sağlık kuruluşunda yapılabileceği anlamına gelmez. İşlemin niteliği, hekimin yetkinliği, kuruluşun izin kapsamı ve ilgili özel düzenlemeler birlikte incelenmelidir.
3. Cerrahi tıp merkezinde yapılabilecek işlemler
Cerrahi hizmet sunan tıp merkezlerinde cerrahi müdahaleler, yönetmelikte belirlenen özel koşullara tabidir.
Bir tıp merkezinin cerrahi müdahale yapabilmesi için yalnızca ameliyathaneye veya cerrahi uzman hekime sahip olması yeterli değildir. Cerrahi müdahale biriminin gerekli izinleri alması ve ilgili uzmanlık dallarının izin belgesinde bulunması gerekir.
3.1. Cerrahi işlem yetkisinin temel koşulları
Yönetmeliğin 19. maddesine göre cerrahi müdahale ve gözlem hizmetlerinde başlıca şu koşullar önem taşır:
- Cerrahi müdahale sonrasında gerekli tıbbi bakım süresinin mevzuatta öngörülen süre içinde tamamlanabilmesi
- Tıp merkezinin ilgili çalışma ve gözlem şartlarını sağlaması
- Cerrahi müdahale uygulama izin belgesinin bulunması
- Yalnızca izin belgesinde belirtilen uzmanlık dallarında cerrahi işlem yapılması
- Ameliyathane ve merkezi sterilizasyon standartlarının karşılanması
- Gerekli personel, cihaz ve malzemelerin bulundurulması
- Komplikasyon veya daha ileri bakım ihtiyacında uygun hastaneye transfer için gerekli koordinasyonun sağlanması
Yönetmelikte, cerrahi müdahale sonrasında hastaların gözlem altında tutulması için 24 saatlik süre öngörülmüş; hastanın durumuna göre bu sürenin gözlem amacıyla en fazla altı saat uzatılabilmesine ilişkin hüküm düzenlenmiştir.
Ayrıca cerrahi müdahale birimi, yönetmelikte belirtilen asgari 3.000 m² kapalı alan ve 10 uzman tabip kadrosu şartlarını taşıyan tıp merkezi bünyesinde oluşturulabilir.
Cerrahi müdahale sonrasında yoğun bakım veya daha uzun süreli yatış gereksinimi ortaya çıkarsa uygun hastaneye transfer süreci de planlanmalıdır.
3.2. Hangi cerrahi işlemler yapılabilir?
Bu sorunun kesin cevabı, yönetmeliğin Ek-9 listesinde yer alan işlemlerin incelenmesiyle belirlenmelidir.
Genel cerrahi, üroloji, kadın hastalıkları ve doğum, göz hastalıkları, kulak burun boğaz ve diğer cerrahi uzmanlık alanlarında yapılabilecek işlemler; ilgili uzmanlık dalı, işlem listesi ve kuruluşun izinleri doğrultusunda değerlendirilir.
Örneğin sünnet, yüzeyel kitle çıkarılması, bazı endoskopik müdahaleler veya göz kapağı cerrahisi gibi işlemler için yalnızca işlem adından hareketle yetki sonucu çıkarılmamalıdır. İlgili işlemin Ek-9 kapsamı, uzmanlık dalı ve diğer teknik şartları kontrol edilmelidir.
Önemli: Cerrahi tıp merkezinde yapılabilecek ve yapılamayacak işlemler konusunda esas alınması gereken liste, Sağlık Bakanlığı yönetmeliğinin Ek-9 bölümüdür. Genel örnekler, bu listenin yerine geçmez.
4. Poliklinikte yapılabilecek tıbbi işlemler
Poliklinikler, yönetmelikte öngörülen asgari personel, donanım ve fiziki şartları sağlayarak ayakta teşhis ve tedavi hizmeti sunan sağlık kuruluşlarıdır.
Güncel yönetmelikte polikliniklerin en az iki, en çok dört tabip kadrosuyla faaliyet göstermesi öngörülmüştür. Önceden ruhsatlandırılmış bazı kuruluşlar için geçiş hükümleri ayrıca değerlendirilmelidir.
4.1. Poliklinikte yapılabilecek temel işlemler
İzinli uzmanlık alanı ve kuruluşun donanımı kapsamında:
- Hekim muayenesi
- Kontrol muayeneleri
- Tanı ve tedavi planlaması
- Kronik hastalıkların takibi
- Reçete düzenlenmesi
- Uygun kapsamlı tanısal incelemeler
- İzinli cihaz ve donanımla gerçekleştirilen uygulamalar
- İlgili mevzuatın izin verdiği tıbbi tedavi işlemleri
4.2. Poliklinikte cerrahi işlem yapılabilir mi?
Poliklinik ruhsatı, tek başına cerrahi müdahale yetkisi vermez.
Poliklinikte planlanan bir işlemin cerrahi niteliği, kuruluş türü bakımından uygunluğu, ilgili özel hükümler ve gerekli fiziki koşullar birlikte değerlendirilmelidir.
Cerrahi müdahale birimi ve ameliyathane gerektiren bir işlem söz konusuysa, tıp merkezlerine ilişkin cerrahi yetkiler polikliniklere doğrudan uygulanamaz.
Aynı şekilde, bir işlemin lokal anesteziyle gerçekleştirilebilmesi de o işlemin her poliklinikte yapılabileceği anlamına gelmez.
5. Muayenehanede yapılabilecek tıbbi işlemler
Muayenehane, hekimin mesleğini serbest olarak icra ettiği ve yönetmelikte belirlenen asgari koşullara uygun şekilde faaliyet gösteren sağlık kuruluşudur.
Muayenehanede yapılabilecek işlemlerin belirlenmesinde hekimlik yetkisi, uzmanlık alanı, fiziki şartlar, tıbbi donanım ve özellikle yönetmeliğin Ek-13 hükmü dikkate alınmalıdır.
5.1. Muayene ve takip hizmetleri
- İlk muayene ve kontrol muayeneleri
- Fizik muayene ve klinik değerlendirme
- Tanı ve tedavi planlaması
- Reçete düzenlenmesi
- Kronik hastalıkların takibi
- Gerekli tetkiklerin planlanması
- Uzmanlık alanına uygun değerlendirmeler
5.2. Muayenehanede girişimsel işlem yapılabilir mi?
Muayenehanede yapılabilecek işlemler yalnızca muayene ile sınırlı olarak değerlendirilmemelidir. Ancak bir girişimin yapılabilirliği, o işlemin niteliğine ve mevzuatta belirlenen sınırlamalara bağlıdır.
Enjeksiyon, biyopsi, lazer uygulaması, dokuya müdahale ve estetik amaçlı işlemler gibi uygulamalar için işlem bazında inceleme yapılmalıdır.
Özellikle muayenehanede yapılamayacak tıbbi işlemlere ilişkin genel prensipler, yönetmeliğin Ek-13 bölümünde düzenlenmiştir.
Bu nedenle hekimin uzmanlık alanında bulunması veya gerekli cihazı satın almış olması tek başına yeterli değildir. İşlemin muayenehanede yapılmasına izin verilip verilmediği, Ek-13 ve ilgili diğer mevzuat çerçevesinde doğrulanmalıdır.
6. Dal merkezlerinde yapılabilecek işlemler
Dal merkezi kavramı, geçmişte belirli uzmanlık alanlarında hizmet sunan özel sağlık kuruluşları için kullanılmıştır. Ancak 2026 yılında yeni bir kuruluş açılması, mevcut bir dal merkezinin faaliyetini sürdürmesi ve başka bir ruhsat türüne sahip kuruluşun işlem yetkileri birbirinden ayrılmalıdır.
Güncel Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik, kapsamındaki kuruluşları tıp merkezi, poliklinik, fizik tedavi ve rehabilitasyon müessesesi ve muayenehane olarak tanımlamaktadır.
Bu nedenle dal merkezi adı, güncel mevzuatta bütün kuruluşlar için geçerli, bağımsız ve ortak bir işlem yetkisi olarak kabul edilmemelidir.
Mevcut dal merkezleri nasıl değerlendirilmelidir?
Önceden ruhsatlandırılmış bir dal merkezinin işlem yetkileri belirlenirken:
- Mevcut ruhsatın türü ve kapsamı
- Ruhsatlandırıldığı tarihte yürürlükte bulunan mevzuat
- Güncel mevzuattaki geçiş hükümleri
- Faaliyet izinleri ve uzmanlık alanları
- İlgili işlem için gerekli fiziki ve teknik şartlar
birlikte incelenmelidir.
Bir kuruluşun geçmişte dal merkezi olarak faaliyet göstermiş olması, bugün her tür cerrahi işlemi yapabileceği anlamına gelmez.
7. Kuruluş türlerine göre karşılaştırma
| İşlem veya hizmet grubu | Cerrahi olmayan tıp merkezi | Cerrahi tıp merkezi | Poliklinik | Muayenehane |
|---|---|---|---|---|
| Hekim muayenesi | İzinli uzmanlık kapsamında | İzinli uzmanlık kapsamında | İzinli kapsamda | Hekimlik yetkisi kapsamında |
| Kontrol ve tedavi takibi | Uygun kapsamda | Uygun kapsamda | Uygun kapsamda | Uygun kapsamda |
| Tanısal testler | İzin ve donanıma bağlı | İzin ve donanıma bağlı | İzin ve donanıma bağlı | Mevzuat ve donanıma bağlı |
| Görüntüleme hizmetleri | İlgili izinlere bağlı | İlgili izinlere bağlı | İlgili izinlere bağlı | İlgili mevzuata bağlı |
| Fizik tedavi uygulamaları | İlgili birim ve izinlere bağlı | İlgili birim ve izinlere bağlı | İlgili yetki ve şartlara bağlı | İşlem bazında değerlendirilir |
| Estetik ve kozmetik amaçlı uygulamalar | Yönetmelik ve yetkinlik şartlarına bağlı | Yönetmelik ve yetkinlik şartlarına bağlı | Yönetmelik ve yetkinlik şartlarına bağlı | Yönetmelik ve yetkinlik şartlarına bağlı |
| Cerrahi müdahaleler | Cerrahi yetkisi yoksa yapılamaz | Ek-9 ve izin belgesi kapsamında | Genel cerrahi yetki varsayılamaz | Ek-13 ve ilgili mevzuata göre değerlendirilir |
| Anestezi veya sedasyon gerektiren işlemler | İşlem ve mevzuat yönünden değerlendirilir | Gerekli izin ve altyapı şartlarına bağlı | İşlem ve kuruluş türüne göre değerlendirilir | İşlem bazında hukuki değerlendirme gerekir |
| İşlem sonrası gözlem | İzin ve kapasiteye bağlı | Cerrahi müdahalelerde özel gözlem hükümleri uygulanır | İzin ve kapasiteye bağlı | İzinli hizmet kapsamına bağlı |
Bu tablo, bütün kuruluşlara tanınmış kesin işlem yetkilerinin listesi değildir. İşlem bazında inceleme yapılması gereken alanları gösterir.
8. Sağlık kuruluşuna yeni bir işlem eklemeden önce kontrol listesi
Yeni bir hizmet başlatmak, cihaz satın almak veya mevcut kuruluşun faaliyet kapsamını genişletmek isteyen işletmeciler aşağıdaki kontrolleri yapmalıdır:
- Ruhsat türü: Kuruluşun güncel hukuki statüsü nedir?
- Faaliyet izinleri: İlgili uzmanlık dalı ve tıbbi hizmet birimi izin kapsamında mıdır?
- İşlem yetkisi: Planlanan işlem ilgili kuruluş türünde yapılabilir mi?
- Hekim yetkinliği: İşlemi yapacak hekimin uzmanlık ve mesleki yetkisi uygun mudur?
- Fiziki şartlar: Gerekli muayene, işlem veya ameliyathane alanı mevcut mudur?
- Cihaz ve malzeme: İlgili yönetmelik eklerinde öngörülen donanım sağlanmış mıdır?
- Anestezi ve acil müdahale: İşlemin gerektirdiği şartlar karşılanıyor mu?
- Gözlem ve sevk: İşlem sonrası takip ve gerektiğinde hastaneye transfer planı mevcut mudur?
- Geçiş hükümleri: Mevcut ruhsatın özel durumu veya kazanılmış haklar açısından ayrıca inceleme gerekiyor mu?
Sonuç: İşlem yetkisi, kuruluş türü ve ruhsat birlikte değerlendirilmelidir
Tıp merkezi, poliklinik, muayenehane ve dal merkezi statüsündeki kuruluşların işlem kapsamları birbirinden farklıdır. Özellikle cerrahi müdahaleler, girişimsel uygulamalar ve estetik amaçlı sağlık hizmetlerinde genel ifadelerle yetki sonucu çıkarılması doğru değildir.
Sağlık kuruluşunun faaliyet alanı belirlenirken güncel mevzuatın ilgili maddeleri ve ekleri birlikte incelenmelidir. Cerrahi tıp merkezlerinde Ek-9, muayenehanelerde ise Ek-13 özel önem taşımaktadır.
Medionex, sağlık kuruluşlarının ruhsatlandırma, mevzuata uyum ve hizmet kapsamı değerlendirmelerinde yönetim desteği sunar. Yeni bir sağlık yatırımı planlanırken veya mevcut bir kuruluşta yeni tıbbi işlem başlatılmadan önce hukuki ve operasyonel gerekliliklerin birlikte değerlendirilmesi, yatırım kararlarının daha sağlıklı alınmasına yardımcı olur.
Mevzuat notu: Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır. Belirli bir kuruluşta belirli bir işlemin yapılabilirliği, güncel mevzuatın ve ilgili ruhsat ile faaliyet izin belgelerinin birlikte incelenmesini gerektirir.
Güncel Ayakta Teşhis ve Tedavi Yönetmeliği 2026 sayfamızı da incelemenizi tavsiye ediyoruz